x

Projekty realizowane w BUWr

NAJNOWSZE PROJEKTY


PAMELA
Papyri and Manuscripts: Exploring Layers of Ages

NR PROJEKTU: 101236480 HORIZON-MSCA-2024-SE-01-01
CZAS TRWANIA: 01/2026–12/2029
BUDŻET: € 1,743,480.00

UCZESTNICY:
Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas; Macquarie University Sydney; Narodni Knihovna Ceske Republiky; Oesterreichische Akademie der Wissenschaften; Otsuma Women's University; Queen Mary University of London; Ruprecht-Karls-Universitaet Heidelberg; Stift Klosterneuburg; Stiftsbibliothek St. Gallen; University of Cambridge; University of Oxford; University of Pennsylvania; Universita degli Studi di Firenze; Univerzita Karlova; University of Hamburg; University of Warsaw, University of Wrocław.

OPIS:
Projekt PAMELA (Papyri and Manuscripts: Exploring Layers of Ages) to nowatorska inicjatywa, która rewolucjonizuje badania nad papirusami greckimi oraz średniowiecznymi rękopisami poprzez integrację dyscyplin tradycyjnie funkcjonujących niezależnie od siebie. Dzięki unikalnemu połączeniu papirologii, badań rękopiśmiennych, konserwatorstwa, analizy paleograficznej wspomaganej przez sztuczną inteligencję oraz nauk o materiałach, PAMELA wprowadza nowy paradygmat badawczy w zakresie poznania mechanizmów transmisji i zachowania dziedzictwa piśmienniczego na przestrzeni dziejów.

Mimo że papirusy i rękopisy często przechowywane są w tych samych bibliotekach i archiwach, rzadko bywają przedmiotem wspólnych badań z powodu utrwalonych podziałów dyscyplinarnych. Projekt PAMELA przełamuje te bariery, wspierając wymianę wiedzy pomiędzy historykami, specjalistami humanistyki cyfrowej, naukowcami przyrodniczymi oraz technologami, redefiniując tym samym podejście do analizy tych źródeł.

W ramach projektu stosowane są metody takie jak rozpoznawanie pisma z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, nieinwazyjne badania materiałowe oraz cyfrowe techniki rekonstrukcyjne, co pozwala na pogłębioną analizę procesów transmisji tekstów, produkcji rękopisów oraz strategii ich konserwacji. Szczególny nacisk położony jest na kształcenie badaczy na wczesnym etapie kariery naukowej, którym oferowane są wysoko transferowalne kompetencje z zakresu nauki o danych, humanistyki cyfrowej oraz zarządzania projektami.

Międzynarodowe oddelegowania umożliwią współpracę międzysektorową pomiędzy środowiskiem akademickim, instytucjami ochrony dziedzictwa kulturowego oraz przedsiębiorstwami sektora technologicznego, gwarantując skuteczną wymianę wiedzy i doświadczeń. Poprzez rozwój otwartych zasobów, repozytoriów cyfrowych oraz standaryzację metodologii, PAMELA wyznaczy nowe standardy w badaniach nad rękopisami i ochronie dziedzictwa piśmienniczego.

Zgodnie z założeniami programu MSCA Staff Exchanges, projekt promuje długofalową współpracę, dzięki której dziedzictwo tekstów starożytnych i średniowiecznych pozostanie dostępne, naukowo udokumentowane i trwale zabezpieczone dla przyszłych pokoleń.


INFINITY
Multidimensional knowledge-based annotation for ethical context-aware heritage data life cycles

NR PROJEKTU: 101233051 HORIZON-CL2-2024-HERITAGE-ECCCH-01-03
CZAS TRWANIA: 01/2026–06/2029
BUDŻET: € 5,989,704.21

UCZESTNICY:
Università di Bologna; Storypact GmbH; Friedrich-Schiller-Universität Jena; Stichting Europeana; Stichting Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid; Time Machine Organisation – Organisation für Internationale Zusammenarbeit in Technologie und Wissenschaft und Kulturellem Erbe; Instytut Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk; Digital Paths Srl; Facts & Files Digital Services GmbH; The University of Edinburgh; Uniwersytet Wrocławski; EIT Culture & Creativity South West SL.

OPIS:
Projekt INFINITY rozwija Europejską Chmurę Współpracy na rzecz Dziedzictwa Kulturowego (European Collaborative Cloud for Cultural Heritage – ECCCH), oferując innowacyjny ekosystem narzędzi i metod wspierających kompleksowe zarządzanie cyklem życia Cyfrowych Obiektów Dziedzictwa Kulturowego (Cultural Heritage Digital Objects – CHDOs). Kluczowym celem projektu jest tworzenie wzbogaconych, wielokontextowych opisów CHDO z wykorzystaniem wielowymiarowych grafów wiedzy, co umożliwia ich pogłębione, etyczne i zrównoważone ponowne wykorzystanie.

Poprzez integrację przepływów pracy, informacji o pochodzeniu danych, praw własności intelektualnej oraz różnorodnych perspektyw kulturowych, historycznych i społeczno-politycznych w opisach CHDO, INFINITY zapewnia ich inkluzywną i precyzyjną reprezentację. Wszystkie rezultaty projektu są zgodne z zasadami FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable), co gwarantuje ich dostępność, interoperacyjność i możliwość ponownego użycia – zarówno w kontekstach komercyjnych, jak i niekomercyjnych.

Do kluczowych innowacji należą: otwarta biblioteka komponentów opartych na technologii sieci semantycznej oraz sztucznej inteligencji, służących do wzbogacania metadanych, wielojęzycznej ekstrakcji wiedzy oraz wyjaśnialnej AI (explainable AI), które można bezproblemowo zintegrować z istniejącymi systemami zarządzania zbiorami. Projekt oferuje skalowalne infrastruktury umożliwiające realizację szeroko zakrojonych kampanii crowdsourcingowych i obywatelskich inicjatyw naukowych (citizen science), wspierających współtworzenie i ponowne wykorzystanie CHDO.

Zaawansowane interfejsy użytkownika zapewniają intuicyjny dostęp do CHDO, umożliwiając odpowiedzialną i świadomą interakcję ze strony różnych grup użytkowników – w tym obywateli, instytucji kultury, badaczy i przedstawicieli przemysłów kreatywnych. Pięć przypadków użycia, obejmujących zróżnicowane scenariusze wzbogacania danych, zarządzania prawami oraz etycznego ponownego wykorzystania treści, posłuży jako rama dla rozwoju, walidacji i wdrażania rozwiązań INFINITY.

Aby zapewnić szerokie zaangażowanie i upowszechnienie rezultatów, projekt stworzy sieć interesariuszy, zorganizuje warsztaty rozwijające kompetencje, udostępni materiały szkoleniowe oraz uruchomi otwarty nabór dla instytucji kultury i przemysłów kreatywnych. Te inicjatywy mają na celu wykorzystanie potencjału CHDO w budowaniu więzi społecznych, wspieraniu innowacyjnych modeli biznesowych oraz ochronie dziedzictwa kulturowego. Innowacyjny zestaw narzędzi INFINITY do opisu metadanych CHDO stanowi kluczowy wkład w długofalowy sukces ECCCH.



Projekt: Polska infrastruktura dla badań nad dziedzictwem kulturowym ERIHS.PL

Celem głównym i bezpośrednim projektu jest utworzenie krajowej infrastruktury dla badań fizykochemicznych nad dziedzictwem kulturowym, która będzie odpowiadać zidentyfikowanym potrzebom szerokiego grona odbiorców i będzie komplementarna do istniejącej bazy badawczej oraz istniejącej w Polsce infrastruktury B+R. Projekt będzie realizowany na terenie Polski poza regionem warszawskim stołecznym, w czterech województwach (woj. wielkopolskie, woj. kujawsko-pomorskie, woj. małopolskie, woj. dolnośląskie) należących do regionów przejściowych i słabiej rozwiniętych. Grupami docelowymi projektu będą członkowie Konsorcjum Projektowego, jednostki naukowo-badawcze, podmioty publiczne (w szczególności instytucje zajmujące się ochroną i konserwacją zabytków materialnego dziedzictwa kulturowego), organizacje pozarządowe, a także podmioty gospodarcze. Dotyczy to jednostek zarówno krajowych, jak i zagranicznych.

Polska infrastruktura dla badań nad dziedzictwem kulturowym – ERIHS.PL składać się będzie z następujących kluczowych rozproszonych laboratoriów:

  1. Laboratorium pozyskiwania danych fizykochemicznych wspierające prowadzenie analiz obiektów dziedzictwa kulturowego w trybie mobilnym lub stacjonarnym.

  2. Laboratorium przestrzeni danych surowych i pochodnych oferujące bezpieczne i prywatne przestrzenie składowania danych zgodne z założeniami FAIR.

  3. Laboratorium kontekstualizacji, modelowania i prezentacji danych oferujące dostęp do danych pochodnych (przetworzonych danych surowych) oraz danych kontekstowych w modelu cyfrowego bliźniaka HDT wraz z modułami prezentacji i wizualizacji.

  4. Laboratorium analityki danych obejmujące specjalizowane komponenty infrastruktury do przetwarzania danych pochodzących z pozostałych laboratoriów, np. mechanizmy monitorowania zagrożeń obiektów dziedzictwa oraz planowania działań zaradczych.

Wykorzystanie infrastruktury, będącej głównym rezultatem projektu, będzie możliwe zarówno na poziomie krajowych, jak i międzynarodowych projektów badawczo-naukowych oraz przy realizacji przedsięwzięć we współpracy z partnerami komercyjnymi. Rezultaty projektu, takie jak usługi pozyskiwania i zarządzania danymi fizykochemicznymi, wsparcie działań restauratorsko/konserwatorskich i z zakresu prewencji konserwatorskiej, czy wizualizacji danych fizykochemicznych w znaczący sposób przyczynią się do przyśpieszenia procesu usuwania barier stojących przed naukami z obszaru dziedzictwa (ang. heritage science), zwiększenia dostępu do danych naukowych dla osób z niepełnosprawnościami oraz pozytywnie wpłyną na realizację polityki równości szans.

Projekt „ERIHS.PL” przyczyni się zatem do:

  • Wzmocnienia potencjału badawczego: Zapewnienie dostępu do najnowszych technologii i ekspertyz w dziedzinie badań nad dziedzictwem kulturowym.

  • Wspierania innowacji: Umożliwienie prowadzenia interdyscyplinarnych badań, co przełoży się na nowe rozwiązania w zakresie konserwacji, restauracji i promocji dziedzictwa.

  • Rozwoju współpracy międzynarodowej: Integracja polskiej infrastruktury z europejską siecią ERIHS (European Research Infrastructure for Heritage Science), co otworzy nowe możliwości współpracy i wymiany wiedzy.

W skład Konsorcjum Projektowego E-RIHS.pl wchodzą:

  • Instytut Chemii Bioorganicznej PAN Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (zespół kierowany przez Tomasza Parkołę i Macieja Głowiaka) – jako lider,

  • Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie (zespoły prof. Aldony Garbacz-Klempka i prof. Tomasza Łojewskiego),

  • Uniwersytet Jagielloński (zespoły prof. Krzysztofa Kruczały i dr Eweliny Miśta-Jakubowskiej),

  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (zespół prof. Piotra Targowskiego),

  • Uniwersytet Wrocławski (reprezentowany przez Wydział Chemii UWr – Laboratorium Badań Dziedzictwa Kulturowego oraz Bibliotekę Uniwersytecką we Wrocławiu). Kierownikiem projektu na UWr jest prof. dr Barbara Łydżba-Kopczyńska, natomiast Tomasz Kalota jest liderem zespołu BUWr.

Dofinansowanie: Unia Europejska w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki nr FENG.02.04-IP.04-0006/24-00.

Wartość projektu: 37 698 110,31 zł.

Dofinansowanie z Funduszy Europejskich w ramach programu FENG: 29 295 708,40 zł


#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie


Data rozpoczęcia: 2025-01-01

Data zakończenia: 2027-12-31

Rola: Konsorcjant


CEE MASTER

Koordynatorem projektu jest Biblioteka Narodowa w Pradze. BU partneruje projektowi od września 2003 r. Celem projektu jest utworzenie, dostępnej przez Internet, bazy katalogowej zawierającej opisy rękopisów z bibliotek krajów Europy Środkowej i Wschodniej, opracowywanych wg standardów MASTER w języku XML (eXtensible Markup Language). Biblioteka zobowiązała się do wprowadzania do bazy co najmniej 5 opisów rękopisów tygodniowo.


RISM

W ramach współpracy z centralą RISM we Frankfurcie nad Menem, rozpoczętej przez BUWr. w 1997 roku, Biblioteka współtworzy wspólną komputerową bazę opisów katalogowych rękopisów muzycznych, pochodzących z bibliotek europejskich. Baza ta dostępna jest online poprzez Internet (w serwisie Sales Nisc) i na dyskach optycznych CD.



UKOŃCZONE PROJEKTY


↑