Wystawa "Pod okiem zaborcy. Miejsca i ludzie pracy organicznej"

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu zaprasza na wyjątkową wystawę zatytułowaną „Pod okiem zaborcy. Miejsca i ludzie pracy organicznej”, którą można będzie oglądać od 13 marca do 28 kwietnia 2026 roku w Bibliotece Austriackiej (poziom 2, ul. Fryderyka Joliot-Curie 12, Wrocław). Ekspozycja będzie dostępna od poniedziałku do piątku, w godzinach 9:00–16:00.

Wystawa prezentuje, jak oficjalna perspektywa władz pruskich z przełomu XIX i XX wieku ściera się z rzeczywistym, długofalowym wpływem działań polskich elit w Wielkopolsce i na ziemiach zaboru pruskiego. „Praca organiczna” ukazana jest tu jako forma legalnej konspiracji – budowania narodowej siły przy pomocy dozwolonych metod, będąca alternatywą dla dramatycznych, zakończonych klęską powstań.

Głównym elementem ekspozycji jest słup ogłoszeniowy z „listami gończymi”, które – zamiast kryminalnych zarzutów – dokumentują w oczach władz pruskich „czyny wywrotowe”: edukację, rozwój spółdzielczości, przedsiębiorczości i nowoczesnego rolnictwa. W ten sposób wystawa odkrywa paradoks tamtych czasów – kiedy nauka, praca i współpraca społeczna stawały się aktami obywatelskiego sprzeciwu i narzędziem przetrwania tożsamości narodowej.

Wystawa podkreśla rolę miejsc, które wówczas pełniły funkcję centrów życia narodowego: bazaru, banków ludowych, towarzystw i kółek rolniczych. To tam zachęcano do czytania polskiej prasy, wspierano rodzime inicjatywy i kształtowano wzajemne zaufanie – fundament przyszłej wspólnoty obywatelskiej.

Na odwiedzających czekają symboliczne instalacje z „dowodami winy” – przedmiotami codziennego użytku, które w oczach zaborcy symbolizowały bunt i narodowe przebudzenie. Ekspozycja pokazuje, że nawet prosty zeszyt, narzędzie rolnicze czy broszura mogły być postrzegane jako niebezpieczne „dowody” działalności patriotycznej.

Wystawa „Pod okiem zaborcy. Miejsca i ludzie pracy organicznej” nie tylko opowiada historię polskiej wytrwałości i pomysłowości w trudnych czasach, ale też stawia aktualne pytania o znaczenie pracy, edukacji i wspólnego działania dla dobra wspólnego. Pokazuje, że siła narodu nie rodzi się z buntów, lecz z codziennego, konsekwentnego budowania społeczeństwa obywatelskiego.

To także zaproszenie do odkrywania Szlaku Pracy Organicznej w Wielkopolsce – miejsc, gdzie przed ponad wiekiem kształtował się nowoczesny patriotyzm oparty na współpracy, edukacji i wzajemnym szacunku.

Wystawa „Pod okiem zaborcy. Miejsca i ludzie pracy organicznej” jest prezentowana w przestrzeni Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu w związku z nawiązaniem współpracy z Pałacem Generała Dąbrowskiego w Winnej Górze, skąd pochodzi oryginalna koncepcja ekspozycji.

Autorzy projektu

Koncepcja wystawy: Marek Roman
Scenariusz i koordynacja: Magdalena Drzazgowska
Aranżacja i projekty graficzne: Dominik Buchting
Plakaty organiczników: Jarosław Gryguć

Projekt dofinansowano ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego.

Zapraszamy!

13 marca – 28 kwietnia 2026 r.
Poniedziałek–piątek, godz. 9:00 – 16:00
Biblioteka Austriacka (poziom 2)
Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, ul. Fryderyka Joliot-Curie 12, Wrocław