Wystawa jubileuszowa: W 80 lat dookoła Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu zaprasza na jubileuszową wystawę poświęconą pionierom wrocławskim, którzy 80 lat temu, w 1945 roku, przybyli do Wrocławia i na tereny Dolnego Śląska po zakończeniu II wojny światowej. Zastali zupełnie zrujnowane i wyludnione miasto, zasnute dymem pożarów, zajęte przez wojska radzieckie oraz bandy rabusiów, tzw. szabrowników. Wskutek trudnych przeżyć wojennych wielu z nich zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów i rodzin. Dotknęły ich wywózki na roboty przymusowe do Niemiec, konieczność ucieczki przed represjami po powstaniu warszawskim, a największa grupa — pochodząca ze wschodnich terenów przedwojennej Polski — utraciła wszystko w wyniku decyzji o zmianie granic podjętych podczas konferencji poczdamskiej.

Pierwsi powojenni polscy mieszkańcy od podstaw organizowali swoje życie we Wrocławiu. Jednym z ogromnych wyzwań stało się utworzenie polskiej wyższej uczelni. Na początku były to połączone w jeden organizm – Uniwersytet Wrocławski i Politechnika Wrocławska wraz ze wspólnym rektorem, którym został prof. Stanisław Kulczyński. Działania wszystkich osób związanych z Alma Mater miały jeden cel – w jak najkrótszym czasie umożliwić naukę w nowym roku akademickim. W tym celu poszukiwano kadry, odgruzowywano i odbudowywano uczelnię, odzyskiwano aparaturę oraz pomoce dydaktyczne, a także organizowano Bibliotekę Uniwersytecką. Tej ostatniej misji podjął się prof. Antoni Knot. Początkowo wydawało się, że jest to zadanie niewykonalne, ponieważ budynek przedwojennej książnicy spłonął, a większość zbiorów została utracona. Jedyną nadzieją stał się gmach dawnej Biblioteki Miejskiej wraz z ocalałą kolekcją. To właśnie tam postanowiono utworzyć powojenną bibliotekę.

Prof. Antoni Knot miał niezwykłych współpracowników – pełnych zapału, uporu, cierpliwości i odwagi, a jednocześnie ludzi o najwyższych kompetencjach, ogromnej pracowitości i znakomitych umiejętnościach organizacyjnych. Dzięki nim udało się w krótkim czasie uruchomić bibliotekę dla czytelników, zgromadzić i posortować prawie trzy miliony książek oraz czasopism zwiezionych do Wrocławia w ramach akcji zabezpieczania i rewindykacji, a następnie uporządkować, opracować i skatalogować egzemplarze wybrane do kolekcji. A był to dopiero początek tej historii, której poświęciliśmy naszą ekspozycję.

Wystawa składa się z 21 ogromnych plansz oraz prezentacji w gablotach rozmieszczonych w holu Biblioteki. Rozpoczyna ją plansza wprowadzająca, przedstawiająca dawne i dzisiejsze siedziby Biblioteki, a następnie tableau ze zdjęciami wszystkich pracowników zatrudnionych w książnicy w 1955 roku. Kolejne tablice ułożone są tematycznie, prezentując początki Uniwersytetu i Biblioteki w powojennym Wrocławiu, organizację książnicy, działalność zabezpieczania i rewindykacji, aż po czasy współczesne – digitalizację, nowe technologie i media, wydarzenia oraz projekty, w których uczestniczy Biblioteka. Każda plansza prezentuje wybrane materiały archiwalne: fotografie, dokumenty, artykuły prasowe, grafiki oraz reprodukcje obrazów.

Tematykę wystawy uzupełnia ekspozycja w gablotach, w której znalazły się publikacje poświęcone historii i działalności Biblioteki, reprodukcje prac artystycznych długoletnich pracowników – płyty graficzne i ekslibrisy Jana Ryszarda Kłosowicza oraz obrazy pierwszego powojennego wicedyrektora książnicy, dr. Stefana Nawary, malarza z zamiłowania. Zgromadzono tu również archiwalne fotografie pracowników, budynków i wnętrz Biblioteki, zrekonstruowane przez AI, a także artefakty związane z pracą powojennych bibliotekarzy.

Wystawa jest dostępna na poziomie 3 w godzinach pracy Biblioteki. Wstęp wolny. Serdecznie zapraszamy do obejrzenia ekspozycji i wspólnego świętowania jubileuszu 80-lecia Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu!

Tekst: Marta Lange, Czytelnia Zbiorów Specjalnych, Oddział Udostępniania Zbiorów

Zdjęcia: Anna Szczotka-Sobiecka, Grzegorza Pawlik, Oddział Infrastruktury i Wizerunku