Colloquia Bibliologa Wratislaviensia w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu – wykład prof. M.S. Barillari

W ramach cyklu Colloquia Bibliologa Wratislaviensia kolejny raz w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu odbędzie się wykład, który wygłosi tym razem profesor Sonia Maura Barillari.

Pani Sonia Maura Barillari jest profesorką filologii romańskiej i prowadzi badania na Uniwersytecie w Genui od 1991 roku. Jej główne zainteresowania badawcze koncentrują się na literaturze dydaktycznej i teatrze średniowiecznym, przy czym wspiera interpretację tekstów (średniowiecznej łaciny i języków romańskich) danymi pochodzącymi z analizy współczesnych tradycji folklorystycznych. Inne obszary jej zainteresowań obejmują kodykologię, studia nad Dantem, relacje między tekstem a obrazem oraz literaturę hagiograficzną.

Jest członkinią redakcji czasopisma „L’immagine riflessa. Testi, società, culture” oraz wchodzi w skład komitetów naukowych: „Laboratorio Etno-Antropologico di Rocca Grimalda”, „Istituto per i Beni Marionettistici e il Teatro Popolare”, czasopisma „Orma. Rivista di studi etnologici e storico-religiosi”, czasopisma „Italica Wratislaviensia” (Uniwersytet Wrocławski, Polska) oraz serii „Metamorphoseion. Collana di storia delle scienze e delle tecniche” (Rzym, Aracne). Pełni również funkcję współredaktorki serii „Autunnonero. Studi sul folklore e il fantastico” (Rzym, Aracne) i „Testoafronte” (Aicurzio, Virtuosa-Mente), a także redaktorki serii „Collectanea” (Aicurzio, Virtuosa-Mente).

Od 2011 roku współpracuje z Instytutem Studiów Klasycznych, Śródziemnomorskich i Orientalnych Uniwersytetu Wrocławskiego. Od tego samego roku jest członkinią rady doktorskiej programu doktorskiego „Filologia, interpretacja i historia tekstów włoskich i romańskich” na Wydziale Italianistyki, Romanistyki, Filologii Klasycznej, Sztuk i Sztuk Widowiskowych Uniwersytetu w Genui. W latach 2012–2018 pełniła funkcję przewodniczącej stowarzyszenia S.I.F.R.-Scuola.

Wśród jej publikacji znajdują się monografia „Protostoria della strega. Le fonti medievali latine e romanze” (Aicurzio, Virtuosa-Mente, 2014) oraz wydania krytyczne: „Purgatorio di san Patrizio” autorstwa Marie de France (Alessandria, Edizioni dell’Orso, 2004); „Purgatorio di Ludovico di Sur” (Neapol, Biblioteca Nazionale, Vind. lat. 57, ff. 258–263), „Studi medievali”, seria 3, XLIX (2008), s. 759–808; „Jeu d’Adam – alle origini del teatro sacro” (Rzym, Carocci, 2010); oraz „Senher que prodom mi semblas”, trzynastowieczny tekst prowansalski (Aicurzio, Virtuosa-Mente, 2017).

W ramach wykładu pt. „La Vie de Sainte Marguerite del ms. 1905 della Bibliothèque Municipale di Troyes: un percorso tra testo e immagini” prelegentka podejmie analizę relacji między tekstem a obrazem w średniowiecznej kulturze, rozpoczynając od omówienia tradycji Passio świętej Małgorzaty, przypisywanej pseudo-Teotymowi, który przedstawia się jako naoczny świadek wydarzeń. Istnieją trzy wersje greckie (BHG 1165–1167), datowane na okres sprzed 469 roku, kiedy papież Gelazjusz I uznał je za apokryficzne. Pomimo tego kult świętej Małgorzaty uległ znacznemu rozpowszechnieniu. Główna wersja (BHG 1165) stała się podstawą wczesnych przekładów łacińskich z końca VIII wieku, jeszcze przed intensyfikacją kultu związaną z translacją relikwii z Antiochii Pizydyjskiej do Bolseny (908), a następnie do Montefiascone (1185). Wykształciły się cztery zasadnicze redakcje łacińskie, które dały początek licznym wersjom w językach wernakularnych w całej Europie.

Popularność świętej Małgorzaty wiązała się z przypisywanymi jej mocami uzdrawiającymi, zwłaszcza w zakresie ochrony kobiet rodzących oraz noworodków. Wynikało to zarówno z symboliki jej imienia („perła”, której przypisywano właściwości przeciwkrwotoczne), jak i z epizodu wyjścia nietkniętą z wnętrza smoka, interpretowanego jako alegoria porodu. Narracja hagiograficzna przedstawia jej męczeństwo z rąk pogańskiego prefekta Olibria: poddawana jest torturom, więziona, atakowana przez smoka i demona, a ostatecznie zostaje ścięta.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona wernakularnej wersji autorstwa Wace’a (XII wiek), uznawanej prawdopodobnie za jedno z jego najwcześniejszych dzieł. Cel jej powstania pozostaje przedmiotem dyskusji: mógł mieć charakter polityczny, jednak bardziej prawdopodobna jest funkcja dewocyjna, co potwierdza sam tekst, obiecujący ochronę i zdrowe potomstwo tym, którzy go czytają, posiadają lub słuchają. Utwór zachował się w trzech rękopisach, w tym w ilustrowanym kodeksie z Troyes (XIV wiek), powstałym najpewniej w środowisku arystokratycznym, być może na dworze Joanny II Burgundzkiej. Rękopis ten zawiera trzynaście miniatur, które wydają się bezpośrednio inspirowane tekstem Wace’a, podkreślając ścisły związek między tekstem a obrazem w średniowiecznej kulturze dewocyjnej.

Wydarzenie odbędzie się w budynku Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu przy ul. Fryderyka Joliot-Curie 12 (Kampus Grunwaldzki), 25 maja 2026 r. w sali nr 4 na poziomie 0, o godzinie 14:00. Liczba miejsc jest ograniczona.

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Wykład odbędzie się w języku włoskim; zapewnione będzie tłumaczenie.

Serdecznie zapraszamy do udziału w spotkaniu.

Link do zapisów:
https://forms.cloud.microsoft/e/W0TJ9WLFkb?origin=lprLink