Opracowanie i zabezpieczenie kolejnej partii rękopisów muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Od 1 października 2009 do 30 kwietnia 2010 roku w Oddziale Zbiorów Muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu, dzięki dotacji z funduszy Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej oraz technicznemu wsparciu ze strony RISM Zentralredaktion z Frankfurtu nad Menem, katalogowana jest kolejna część rękopisów muzycznych.

Zbiory wrocławskich zabytków muzycznych znajdujące się obecnie w Bibliotece Uniwersyteckiej wywodzą się z kilku źródeł. Zgromadzone w Bibliotece zabytki stanowią podstawę badań z zakresu historii muzyki powszechnej, a ze względu na swoją specyfikę i związek z regionem także badań muzyki śląskiej.

Kontynuacja pracy w systemie, w którym materiały muzyczne będą w katalogowane w jednolity sposób, wydaje się jedną z najkorzystniejszych form współpracy z naukowcami.

Podczas katalogowania opracowano kilka grup rękopisów wywodzących się ze Śląska. Pośród nich można wyróżnić cztery główne grupy, które są związane z twórcami działającymi we Wrocławiu w XIX i na początku XX wieku. Właścicielami tych zbiorów byli następujący kompozytorzy: Gottlob Siegert, Hermann Berthold, Max Ansorge i Max Thomale.

Gottlob Siegert (urodzony 6 maja 1789 w Ernsdorf – obecnie części Dzierżoniowa [Reichenbach], zmarł w 1868 roku we Wrocławiu).
Od 1802 roku związany był z kościołem św. Bernadra – najpierw jako wokalista, a od 1812 r. jako kantor. Był również nauczycielem w szkole miejskiej Świętego Ducha. W obu miejscach prowadził chóry. Siegert zwykł zapisywać notatki na rękopisach swoim charakterystycznym pismem. Zawsze podpisywał swoje rękopisy. Na podstawie znaków własnościowych można wyraźnie wyróżnić pięć rękopisów, które należały do kościoła św. Bernarda. W trakcie prac wprowadzono do bazy RISM dziewięć kolejnych manuskryptów pochodzących z jego prywatnej kolekcji.

Hermann Berthold (urodzony 14 kwietnia 1819 w Dreźnie, zmarł 20 marca 1879 we Wrocławiu).
Związany był z kościołem św. Bernarda – najpierw jako organista (od 1854 r.), a później (od 1857 r.) także jako kantor. Był autorem wielu utworów sakralnych na orkiestrę i fortepian. Pośród opracowanych dzieł autora znalazło się 10 rękopisów utworów chóralnych z akompaniamentem organów lub orkiestry. W trakcie prac opracowano także 6 rękopisów wydzielonych z kolekcji utworów chóralnych, które (sądząc po notatkach na marginesach) były częścią jego prywatnych zbiorów. Jego monumentalne dzieło, Die Hunnenschlacht, na solitę, dwa chóry i dużą orkiestrę symfoniczną zostało wykonynane około 1880 roku przez wrocławski chór Cäcilia.

Max Thomale (urodzony 22 listopada 1867, zmarł 11 stycznia 1932) był kompozytorem i organistą działającym we Wrocławiu. Jako dobrze wykształcony nauczyciel muzyki i śpiewu w gimnazjum przy kościele św. Marii Magdaleny, 19 lutego 1904 objął stanowisko kantora w kościele Odkupiciela (Erlöserkirche), który nie dotrwał do naszych czasów. Podczas katalogowania opracowano 29 rękopisów kompozytora, do których dołączono cztery z jego prywatnej kolekcji. Większość z tych pozycji stanowią utwory wokalne z akompaniamentem fortepianu, osiem utworów chóralnych i dwa na fortepian.

Max Ansorge (urodzony 1 października 1862 w Strzegomiu [Striegau], zmarł 12 maja 1940 w Namysłowie [Namslau]). W latach 1884-1887 studiował na Königliche Hochschule w Berlinie, od 1887 do 1891 był kantorem i organistą w kościele św. Jakuba w Stralslund. W okresie od 1891 do 1896 pracował jako drugi organista w kościele św. Bernarda. W 1896 roku został zatrudniony jako organista w kościele Lutra, gdzie pozostał do 1908 roku. W trakcie katalogowania opracowana 82 autografy kompozytora, dodając cztery rękopisy, które najprawdopodobniej należą do jego prywatnej kolekcji. W większości przypadków, opracowanymi materiałami były utwory wokalne z akompaniamentem fortepianu lub organów, a także utwory chóralne.

Wszystkie wymienione powyżej utwory zostały opracowane w programie komputerowym Kallisto i wprowadzone do Międzynarodowego Katalogu Źródeł Muzycznych RISM (Répertoire Internationale des Sources Musicales) - zgodnie z umową pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką a Fundacją Współpracy Polsko-Niemieckiej.

W ramach wsparcia finansowego Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej skatalogowano 250 rękopisów, które odnaleźć można w bazie RISM pod numerami: 301.009.037 ; 301.009.0340 ; 301.009.0342 ; 301.009.047 – 301.009.099 ; 301.009.106 – 301.009.109 ; 301.009.201 – 301.009.390.

Dzięki własnemu wkładowi finansowemu Biblioteki Uniwersyteckiej, Oddział Zbiorów Muzycznych skatalogował 150 manuskryptów, które znajdują się w bazie RISM pod numerami: 301.009.038 – 301.009.039; 301.009.041 ; 301.009.043 – 301.009.046 ; 301.009.100 – 301.009.105 ; 301.009.110 – 301.009.200 ; 301009400 – 9447

Sprawozdanie z powyżych działań powstało po korekcie i zatwierdzeniu rekordów elektronicznych przez pracowników RISM Zentralredaktion we Frankfurcie.