Dolnośląski Festiwal Nauki 2026. Poznaj, polub, pamiętaj!
Od 14 do 17 września w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu znów królować będzie nauka!
W ramach 29. Dolnośląskiego Festiwalu Nauki 2026 przygotowaliśmy bogatą ofertę wykładów, prezentacji wyjątkowych zbiorów, spotkań online oraz warsztatów dla dzieci. Zapraszamy wszystkich ciekawych świata: miłośników historii, książek, sztuki, muzyki, medycyny, Biblii i dawnych kultur!
Zapraszamy do zapisów, które ruszają 1 września 2026 r.
Tegoroczna propozycja BUWr to:
Reklama prawdę ci powie... Komunikacja i sztuka wizualna w reklamie prasowej Wrocławia w pierwszych dekadach XX w.
Prowadzący: dr Grzegorz Sobel
14.09.2026, godz. 10:00
Miejsce: spotkanie online
Grupa wiekowa: szkoła ponadpodstawowa, dorośli
Liczba miejsc: nieograniczona
Na wydarzenie zapisy nie obowiązują
Rozwój reklamy w prasie codziennej Wrocławia sięga pierwszych dekad XIX wieku, gdy treściom wyrażonych słowem drukowanym zaczęły towarzyszyć małe, z reguły emblematyczne grafiki. Początkowo bardzo prymitywne, nie oddziałujące przekazem na odbiorcę, były jedynie symbolem reklamowanego artykułu, usługi lub wydarzenia. Wraz z rozwojem technik drukarskich z początkiem drugiej połowy XIX wieku w prasie codziennej zaczęły pojawiać się treści wizualne mające na celu oddziaływanie w sposób zamierzony formą przekazu niewerbalnego na odbiorcę, czyli potencjalnego konsumenta. Wówczas treści wizualne nabierają formy narracyjnej, a ich zadaniem stało się wywołanie interakcji między podmiotem anonsującym towar, usługę lub wydarzenie, a konsumentem. Celem prezentacji jest przedstawienie momentu w pełni rozwiniętej już reklamy wizualnej w prasie codziennej na początku XX wieku, z całym jej zasobem technik wywierania wpływu na odbiorcę.
Bliskowschodnie motywy w Biblii, czyli poznaj, polub i zrozum świat starożytny
Prowadząca: dr Paulina Nicko-Stępień
14.09.2026, godz. 11:00
Miejsce: sala konferencyjna nr 4
Grupa wiekowa: dorośli
Liczba miejsc: 70
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Tak
Kontakt w sprawie zapisów: tel. 71 375 75 98, 71 375 75 96, oin.bu[w]uwr.edu.pl
Czy świat naprawdę został stworzony w 7 dni? Jak Epos o Gilgameszu i Enuma Elisz wpłynęły na Księgę Rodzaju? Co łączy Noego z Atrahasisem? Dlaczego Hiob to cierpiący sprawiedliwy? Odpowiedzi na te i inne pytania poznacie w popularnonaukowym wykładzie, podczas którego dowiecie się jak starożytne kultury bliskowschodnie takie jak mezopotamska, egipska czy ugarycka wpłynęły na kształtowanie się Biblii? Wykład będzie wygłoszony w przystępnej formie, z barwną prezentacją, na której zobaczycie m.in. teksty klinowe. Zapraszamy nie tylko absolwentów czy studentów historii, archeologii, filologii czy teologii, ale również uczniów szkół ponadpodstawowych, którzy chcą bliżej poznać i zrozumieć świat Biblii i starożytnego Bliskiego Wschodu.
Jak leczono w średniowieczu?
Prowadząca: mgr Karolina Szula
14.09.2026, godz. 12:00
Miejsce: Czytelnia Zbiorów Specjalnych, III p.
Grupa wiekowa: szkoła ponadpodstawowa, dorośli
Liczba miejsc: 30
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Tak
Kontakt w sprawie zapisów: tel. 71 375 75 98, 71 375 75 96, oin.bu[w]uwr.edu.pl
W jaki sposób lekarz stawiał diagnozę w epoce pozbawionej nowoczesnych narzędzi diagnostycznych, takich jak badania obrazowe czy stetoskop? Jak wyglądały praktyki medyczne w średniowieczu? Czy rzeczywiście stosowano metody, które z dzisiejszej perspektywy wydają się kontrowersyjne lub wręcz niebezpieczne? Na te oraz inne pytania spróbujemy odpowiedzieć podczas wykładu. W jego trakcie przeniesiemy się do gabinetu średniowiecznego lekarza, by krok po kroku prześledzić proces leczenia: od pierwszej obserwacji, przez diagnozę, aż po zabieg i późniejszą opiekę nad pacjentem. Uczestnicy poznają charakterystyczne metody diagnostyczne epoki, takie jak analiza moczu (uroskopia) czy znane wszystkim upuszczanie krwi (flebotomia). Przyjrzymy się także procedurom przygotowania chorego do zabiegu oraz sposobom interpretacji objawów stosowanym przez lekarzy. Medycyna tamtych czasów opierała się na wnikliwej analizie płynów ustrojowych, a także łączyła wiedzę medyczną z astronomią i astrologią. Tworzono również schematyczne ilustracje, które wspierały lekarzy w procesie rozpoznawania chorób. Wykład podejmie próbę ukazania, w jaki sposób pojmowano ludzkie ciało oraz jak zaawansowana była medycyna XIV i XV wieku. Wbrew utrwalonym stereotypom, praktyki medyczne tego okresu nie były wyłącznie przejawem zacofania, lecz stanowiły spójny system rozumienia organizmu. Wykład oparty będzie na materiale pochodzącym z wrocławskich kodeksów, ukazując lokalne podejście do medycyny oraz praktykę ówczesnych lekarzy. W drugiej części wykładu przewidziany jest pokaz manuskryptów medycznych zawierających iluminacje pełniące funkcję praktycznych wskazówek diagnostycznych.
Św. Tomasz z Akwinu jakiego nie znacie – prezentacja inkunabułów z Oddziału Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej
Prowadząca: dr Paulina Nicko-Stępień
15.09.2026, godz. 11:00
Miejsce: Czytelnia Zbiorów Specjalnych, III p.
Grupa wiekowa: dorośli
Liczba miejsc: 15
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Tak
Kontakt w sprawie zapisów: tel. 71 375 75 98, 71 375 75 96, oin.bu[w]uwr.edu.pl
Czy wiecie dlaczego św. Tomasz z Akwinu jest nazywany Doktorem Anielskim? Czy znacie jego wielkie dzieła? Czy widzieliście kiedyś XV-wieczne księgi? Jeśli nie to zapraszamy do Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu na prezentację dzieł św. Tomasza z Akwinu – wielkiego świętego i doktora Kościoła. Podczas wystawy dowiecie się czym jest inkunabuł i filozofia scholastyczna, poznacie historię życia św. Tomasza oraz zobaczycie XV-wieczne druki z jego dziełami takimi jak Summa Teologiczna czy Złoty Łańcuch. To okazja dla miłośników historii Kościoła, teologów, filozofów i wszystkich, którzy chcą poznać bliżej Akwinatę.
Paryż od początków druku po Wystawę Światową, czyli dawne widoki francuskiej stolicy w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu
Prowadząca: mgr Anna Skowron-Jaślanek
15.09.2026, godz. 13:00
Miejsce: Czytelnia Zbiorów Specjalnych, III p.
Grupa wiekowa: szkoła ponadpodstawowa, dorośli
Liczba miejsc: 15
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Tak
Kontakt w sprawie zapisów: tel. 71 375 75 98, 71 375 75 96, oin.bu[w]uwr.edu.pl
Wybierz się w pasjonującą wyprawę w czasie i zobacz, jak przedstawiano Paryż od momentu wynalezienia druku aż po przełom XIX i XX wieku. Prezentacja towarzysząca wykładowi będzie oparta o obiekty znajdujące się w zbiorach graficznych oraz w starych drukach Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu.
Athanasius Kircher – człowiek, który chciał usłyszeć, jak brzmi wszechświat
Prowadzące: dr Paulina Nicko-Stępień, mgr Izabela Baron-Grygar, mgr Katarzyna Kubaszewska
16.09.2026, godz. 11:00
Miejsce: Czytelnia Zbiorów Specjalnych, III p.
Grupa wiekowa: szkoła ponadpodstawowa, dorośli
Liczba miejsc: 15
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Tak
Kontakt w sprawie zapisów: tel. 71 375 75 98, 71 375 75 96, oin.bu[w]uwr.edu.pl
Athanasius Kircher bywa nazywany „człowiekiem encyklopedią” - uczonym, który z imponującą łatwością łączył różne dziedziny wiedzy. Był teologiem, badaczem języków orientalnych, konstruktorem, lekarzem, a zarazem teoretykiem muzyki, przekonanym, że dźwięk i harmonia stanowią jeden z kluczy do zrozumienia świata.
Podczas wykładu zaprezentowane zostanie oryginalne, starodruczne wydanie dwutomowego traktatu muzycznego Musurgia Universalis, napisane po łacinie i wydane w 1650 roku. To fascynująca synteza nauki, sztuki i barokowej wyobraźni – próba opisania muzyki zarówno jako zjawiska artystycznego, jak i matematyczno-kosmicznego porządku. Publikacja zostanie opatrzona komentarzem muzykologa, teoretyka muzyki i filologa, którzy przybliżą jego treść, kontekst powstania oraz znaczenie dla historii myśli o muzyce.
Ponadto zaprezentowane zostaną inne dzieła uczonego, takie jak Oedipus Aegyptiacus, Ars Magna Sciendi, China Monumentis czy De Arte Magnetica, ukazujące rozległość jego zainteresowań i niezwykłą erudycję. Spotkanie skierowane jest do wszystkich miłośników muzyki i innych dziedzin nauki, pragnących odkryć niezwykły świat tego niezwykłego uczonego.
Poznaj historię książki – warsztaty małego skryby w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu
Prowadzące: dr Paulina Nicko-Stępień, mgr Izabela Baron-Grygar, mgr Katarzyna Łabuz
17.09.2026, godz. 09:30
Miejsce: Czytelnia Zbiorów Specjalnych, III p.; Pracownia Konserwacji Zbiorów Specjalnych
Grupa wiekowa: szkoła podstawowa kl. 0-6
Liczba miejsc: 30
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Tak
Kontakt w sprawie zapisów: tel. 71 375 75 98, 71 375 75 96, oin.bu[w]uwr.edu.pl
Czy wiecie, że zanim powstała książka i wynaleziono druk, przez całe wieki pisano ręcznie na rozmaitych materiałach? Początki takiego pisania sięgają aż III tysiąclecia p.n.e.! Na starożytnym Bliskim Wschodzie, w Mezopotamii odciskano trzcinowym rylcem trójkątne znaki klinowe na glinianych tabliczkach, a w Egipcie zapisywano teksty hieroglifami na papirusie. Z czasem zaczęły powstawać książki w formie kodeksów, a wynalezienie druku przez Gutenberga znacznie ułatwiło ich powielanie i rozpowszechnianie.
Podczas warsztatów cofniemy się w czasie do najdawniejszych „bibliotek” świata. Zobaczycie zachowane do dziś księgi w różnych oprawach, a następnie sami spróbujecie swoich sił w odciskaniu znaków na glinianych tabliczkach – tak jak robiono to tysiące lat temu. To niepowtarzalna okazja, by własnoręcznie stworzyć zapis w jednym z najstarszych systemów pisma i przekonać się, że dawniej każda „książka” wymagała cierpliwości, precyzji i niemałej siły rąk! Dowiecie się także, skąd się wzięło powiedzenie “czytać od deski do deski”, czym jest inkunabuł, do czego służyła kapitałka i jak wyglądała praca dawnych skrybów oraz drukarzy. Wspólnie prześledzimy niezwykłą drogę książki: od glinianej tabliczki, przez ręcznie zdobiony manuskrypt, aż po drukowaną stronę, którą znamy dzisiaj. Spotkanie zakończy się wizytą w Pracowni Konserwacji Zbiorów Specjalnych, gdzie będzie można zajrzeć „od kuchni” do świata ochrony zabytkowych ksiąg i poznać tajniki pracy konserwatorskiej: zobaczyć narzędzia, materiały oraz dowiedzieć się, jak ratuje się stare, często bardzo zniszczone woluminy, aby mogły przetrwać dla kolejnych pokoleń.
Pokażemy wam, że historia książki to nie tylko nauka, ale prawdziwa przygoda i podróż w czasie!
Czy Biblia wspomina o krokodylu?
Prowadzący: mgr Łukasz Krzyszczuk
17.09.2026, godz. 12:00
Miejsce: Czytelnia Zbiorów Specjalnych, III p.
Grupa wiekowa: szkoła ponadpodstawowa, dorośli
Liczba miejsc: 30
Dostępność dla osób z niepełnosprawnościami: Tak
Kontakt w sprawie zapisów: tel. 71 375 75 98, 71 375 75 96, oin.bu[w]uwr.edu.pl
W łacińskim tłumaczeniu Księgi Kapłańskiej 11, 29-30, gdzie wymieniono zwierzęta, których mięsa nie wolno spożywać, pojawia się krokodyl. Ten duży gad pojawia się tam pośród zwierząt znacznie mniejszych, mianowicie obok niego czytamy tam o łasicy, myszy, ryjówce, kameleonie, dwóch rodzajach jaszczurek i kreta (łac. mustela et mus et corcodillus [...] migale et cameleon et stelio ac lacerta et talpa). Tymczasem, jeśli spojrzymy do języka oryginalnego, do tekstu Biblii Hebrajskiej, zobaczymy, że wszystkie wymienione w tym miejscu Tory zwierzęta są niedużych rozmiarów, co wydaje się logiczne i zgodne z kontekstem tej perykopy. Mamy tam bowiem następujące hebrajskie zoonimy חֹלֶד, עַכְבָּר, צָב, אֲנָקָה, כֹּחַ, לְטָאָה, חֹמֶט, תִּנְשֶׁמֶת, które co prawda, jeśli idzie o szczegółową identyfikację, mogą nastręczać nam problemów, jednak wszystkie są stworzeniami stosunkowo niedużymi. Ekwiwalentem rzekomego krokodyla jest dla tłumacza Wulgaty hebrajski termin צָב. Współcześni badacze starają się zidentyfikować ten rzeczownik, posługując się współczesną systematyką gatunków, a identyfikacje te oscylują wokół stosunkowo niedużych zwierząt, np. biczogona egipskiego lub jakiego innego gatunku jaszczurki z kolczastym ogonem. Wykład postara się ukazać w jaki sposób do Biblii dostał się krokodyl, mimo, że de facto nie wspomina ona o tym gadzie ani razu. Po wykładzie planowany jest pokaz średniowiecznej encyklopedii, w której znajdujemy obszerny opis krokodyla nilowego.
Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu dla Przylądka Nadziei
Prowadzący: mgr Łukasz Krzyszczuk
09.10.2026, godz. 12:00
Miejsce: Wrocław, Przylądek Nadziei, ul. Borowska 213
Spotkanie tylko dla pacjentów Kliniki
Podczas wizyty planujemy wygłoszenie prelekcji dotyczącej zwierząt oraz niezwykłych i fantastycznych stworzeń opisanych w średniowiecznym dziele Liber de natura rerum (R 174), Thomasa de Cantimpré, jednej z najważniejszych czternastowiecznych encyklopedii przyrodniczych. Dzieło to przedstawia bogaty, często zadziwiający obraz świata natury – od zwierząt lądowych i morskich, przez ptaki i węże, aż po „ludzi cudownych”, zjawiska atmosferyczne, kamienie szlachetne i kosmologię średniowieczną.
W nawiązaniu do tego materiału przygotujemy również krótkie filmiki animowane, prezentujące, w jaki sposób mityczne istoty mogą „ożywać” dzięki technologii AI. Będą one stanowiły atrakcyjne wizualne uzupełnienie prelekcji.
Pełny program Dolnośląskiego Festiwalu Nauki 2026 dostępny jest na stronie DFN.