Działalność Upowszechniająca Naukę (DUN) - 2018

Przedwojenne czasopisma humanistyczne w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu – rozbudowa komputerowego katalogu zbiorów o opisy bibliograficzne dotyczące czasopism dawnej Biblioteki Miejskiej i tzw. koncentracji niemieckiej

Projekt realizowany od 1 lutego do 30 października 2018 roku, ze wsparciem finansowym MNiSW - Działalność Upowszechniająca Naukę - decyzja nr 598/P-DUN/2018 - kontynuacja z 2017 roku

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu posiada największe w kraju zbiory poniemieckie (zarówno książek i czasopism), które zostały zabezpieczone i zachowane przed zniszczeniami wojennymi, wywozem i kradzieżą. Monografie zostały już w pełni skatalogowane, lecz periodyki – wciąż nie.

Przedwojenne czasopisma humanistyczne, wymagające katalogowania, pochodziły z trzech głównych źródeł:

• dawnej Biblioteki Miejskiej,
• dawnej Biblioteki Uniwersyteckiej,
• oraz z innych bibliotek, nie tylko śląskich, których zbiory zabezpieczono na Dolnym Śląsku, po wojnie (tzw. koncentracja niemiecka, zbiory zabezpieczone)

Do 1939 roku Biblioteka Miejska była największą biblioteką miejską w Niemczech. Jej zbiory przetrwały II wojnę światową i dziś wzbogacają zbiory humanistyczne Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu. Zbiory te reprezentują następujące dziedziny nauki: historię, nauki społeczne, prawo, filozofię, pedagogikę, sztukę - wraz z muzykaliami, historię nauk przyrodniczych, a także dokumentują działalność różnych organizacji i towarzystw naukowych (ich statystki i sprawozdania z badań).

Znaczna część zbiorów dawnej Biblioteki Uniwersyteckiej została zniszczona podczas wojny. Zbiory, które przetrwały dotyczą głównie zagadnień prawnych i religijnych różnych krajów - także pozaeuropejskich.

Zbiory pochodzące z różnych bibliotek, nie tylko śląskich, zabezpieczonych na Dolnym Śląsku to publikacje w wielu językach, głównie z zakresu historii oraz historii literatury i sztuki.

Celem tego projektu było skatalogowanie 120 tytułów przedwojennych czasopism, dla których sporządzone zostały rekordy bibliograficzne, rekordy zasobu i hasła wzorcowe.

Upowszechnienie cennych źródeł do badań poprzez digitalizację unikatowych gazet z Kolekcji Śląsko-Łużyckiej Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Projekt realizowany od 1 lutego do 30 października 2018 roku, ze wsparciem finansowym MNiSW - Działalność Upowszechniająca Naukę - decyzja nr 598/P-DUN/2018 - kontynuacja z 2017 roku

Tytuły wybrane do digitalizacji:

• Auraser Stadtblatt. Behördliches Organ für die Stadt und den Amtsbezirk Auras
• Warmbrunner Nachrichten. Verbreitestes Publikationsorgan für Bad Warmbrunn und Umgegend

Biorąc pod uwagę to, że znaczna część zbiorów śląskiej i łużyckiej prasy z przełomu XIX i XX wieku została wydrukowana na kwaśnym papierze, udostępnianie czasopism w oryginale stało się kłopotliwe. Tego typu papier z biegiem lat pęka i kruszy się podczas użytkowania, co prowadzi do powstawania nowych uszkodzeń, dlatego z każdym rokiem rośnie liczba oryginalnych woluminów wyłączonych z udostępniania. Biblioteka systematycznie mikrofilmuje i skanuje zbiory, dzięki czemu znacząco zwiększa bezpieczeństwo historycznych zbiorów umożliwiając dostęp do treści obiektów bez konieczności udostępniania oryginałów. Ze względu na stan zachowania gazet i czasopism te działania są traktowane priorytetowo. Całość zadania wpisuje się w ogólnoświatowe wysiłki na rzecz stworzenia uniwersalnej przestrzeni badawczej przez zapewnienie szybkiego dostępu do źródeł nie tylko badaczom, lecz także szerszym kręgom odbiorców.

Opracowanie w Międzynarodowej Bazie Źródeł Muzycznych (RISM) oraz udostępnienie w postaci cyfrowej, wzbogaconej o audio-prezentację, transkrypcji utworów muzycznych z unikatowych rękopisów kolekcji Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Projekt realizowany od 1 lutego do 30 października 2018 roku, ze wsparciem finansowym MNiSW - Działalność Upowszechniająca Naukę - decyzja nr 598/P-DUN/2018 - kontynuacja z 2017 roku

Głównym celem tego projektu było komputerowe, autorskie opracowanie rękopisów muzycznych o śląskiej proweniencji. Opracowany zasób muzyczny pochodzi z dawnej Biblioteki Miejskiej we Wrocławiu. Kompletne opisy dzieł zostały udostępnione w Międzynarodowej Bazie Źródeł Muzycznych (Répertoire International des Sources Musicales – RISM), a transkrypcje nutowe wraz z akustyczną prezentacją utworu w zasobie Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz w ogólnodostępnym serwisie MuseScore.

Pierwszy etap prac obejmował katalogowanie 155 utworów nieuwzględnionych jeszcze w Międzynarodowej Bazie Źródeł Muzycznych (RISM), a kolejnym etapem była transkrypcja 197 utworów muzycznych, które zostały włączone do kolekcji Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego na portalu MuseScore.

Katalogowanie w międzynarodowej bazie RISM i publikacja transkrypcji wraz z prezentacją audio pozwala szerszej publiczności - niezaznajomionej z czytaniem nut i historycznym zapisem muzycznym - na zapoznanie się z wybranymi utworami. Nieograniczony dostęp do skatalogowanych zbiorów może być pomocny przy próbach identyfikacji anonimowych dzieł.

Ponadto, ogólnodostępny zbiór dzieł muzycznych pozwolił na upowszechnienie unikatowej, dawnej kultury muzycznej Wrocławia i Dolnego Śląska. Materiał przedstawiony w postaci skanów i transkrypcji może posłużyć jako podstawa do badań muzykologicznych oraz do uzupełnienia repertuaru koncertowego muzyków z całego świata. Transkrypcje wykonane w tym projekcie stanowią także uzupełnienie istniejącego już zbioru transkrypcji muzycznych Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu.